Steplerden Payitahta: Selim Giray Han; Kırım Hanlığı’nda Dört Saltanat Bir Ömür

Geri çekilişin, bozgunun ve Ahmed Refik'in ifadesiyle o kapkara “felaket seneleri”nin tam ortasında, Osmanlı'nın dört bir yanı ateş çemberiyle sarılmışken tarihin seyrine yön veren bir deha yükseliyordu: Kırım Hanı I. Selim Giray. Sadece tahtını koruyan bir liderlikle sınırlı kalmayan Selim Giray Han, Osmanlı Devleti'nin en zorlu virajlarında orduların sığınağı; padişahların, en kritik dönemeçlerde aklına ve stratejisine başvurduğu bilge bir devlet adamıydı. 1671-1704 arasında dört defa Kırım tahtına geçerek kazandığı askerî zaferlerle imparatorluğun çöküşünü geciktirirken tesis ettiği asayiş sayesinde de Osmanlı-Kırım ilişkilerini tarihinin en istikrarlı dönemine taşıdı. Evliya Çelebi'nin kalemiyle “üstün şeciye ve karakterin” timsali olarak ölümsüzleşen, Osmanlı sarayında ise hürmetle “Koca Han” ve “Ulu Han” iltifatlarına mazhar olan bir hükümdarın portresi… Beş Osmanlı sultanının dönemine tanıklık ederek Avusturya'dan Lehistan'a, Rusya'dan içerideki asilere karşı imparatorluğun adeta “alternatifsiz” güvencesi hâline gelen Selim Giray Han'ın hayatı; diplomasi, sadakat ve cephe hatları arasında dokunmuş bir güç mücadelesidir. İşte Selim Giray Han, Kırım Hanlığı'nın en uzun soluklu ve kudretli liderlerinden birinin izini sürerken dönemin karanlık siyasi dehlizlerine giriyor. Bunu yaparken bir hanın koca bir imparatorluğun kaderini nasıl omuzladığının da perdesini aralıyor.