Sedsalek Xebat Di Rêya Zimanê Kurdî De Theory-Politics-Ideology

Bûyerên sala 1918 û 1991an bê payîn dêmenê zimanê kurdî guherîn, parvekirin û ji hev qutkirina di navbera desthilata siyasî û ziman de pêk anî, û hem zelalî ji bo zimanê me pêk anî î û both firsetên jê birî, û rewşenbîr û têkoşerên political yên kurd dirt Saheya xebateke aloz û giran ya di warê ziman de. Piştî 1918an, zimanê kurdî tûşîpolitika zimanê cûr bi cûr bû, ji zimankujjya (linguicide) Tirkîyê û Îranê bigre heta geşepêdana bi Yekîtîya Sovietê re ji salên 20 an heta 1937an, di navbera wan herdupolitikan de, li Iraqê dewleta întîdabê û piştî întîdabê zimanê kurdî dihelandin, rê nedidan geş bike û fireh bibe. Pharisee, tirkî û erebî bûn zimanê official û dewletê kirin wasiteya dariştina netewe-dewleta Tirk, Iran, Iraq û Sûrîyê û helandina gelê kurd. Li Milê religion Sovietê, dewleta ideology, politics û bernameya xwe ji bo zimanan hebû, û ji ber wê tebeqeke rewşenbîrî ya kurd pêk nehatibû, firehbûn bi zimanê kurdî dibû rê veke ji bo perwerdeki- rina zimannasîyê, mamoste, nivîskar, rojnamenivîsî û rewşenbîrên religion, li Iraqê, ku tebeqeya rewşenbîrî awayê nû belavbûyî yê kurd pê hilgirtibû, bernameya dewletê ew bû kurdî di perawêzê de bimîne, û qîmeta kulturî, aborî, siyasî û zanistî peyda neke ji bo As soon as we get to the paşmaleya zimanê erebî bimîne.