Alman Seyyah Von Maltzan'ın Mekke-Hac Ziyareti;Tarihsel Kritik Açıdan Bir Değerlendirme

Bu çalışma, Alman seyyah Heinrich Freiherr von Maltzan'ın XIX. yüz­yılda gerçekleştirdiğini ileri sürdüğü Mekke ve hac ziyaretini tarih­sel-kritik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmada öncelikle Malt­zan'dan önce çeşitli amaçlarla Mekke'yi ziyaret eden Batılı seyyahlar ele alınmakta; ardından Maltzan'ın Müslüman kimliğine bürünerek gerçekleştirdiği seyahat, güzergâhı ve gözlemleri çerçevesinde ayrıntı­lı biçimde değerlendirilmektedir. İskenderiye, Kahire, Nil Vadisi, Kina, Kusayr, Yenbu, Cidde ve Mekke üzerinden ilerleyen anlatıda hac yolcu­luğunun sosyal, kültürel, dinî ve etnografik boyutları öne çıkmaktadır. Maltzan'ın Ka'be, Mescid-i Haram, Hacerü'l-Esved, Zemzem, tavaf, sa'y, Arafat, Müzdelife ve Mina gibi hac mekânları ve uygulamalarına iliş­kin gözlemleri eleştirel biçimde analiz edilmektedir. Çalışmanın temel tartışmalarından biri Maltzan'ın seyahatinin otantikliği meselesidir. Bu bağlamda Ulrike Freitag'ın araştırmaları ile seyahat anlatısındaki tutarsızlıklar ve doğrulanabilirlik problemi değerlendirilmektedir. Eserde ayrıca Maltzan'ın dinî gelenekleri tarihsel-kritik ve sezgici bir yöntemle yorumlama biçimi; Avrupa merkezci, oryantalist ve zaman zaman önyargılı değerlendirmeleri incelenmektedir. Son olarak Batı­lıların hac ve kutsal topraklara ilgisi, sömürgecilik ve uygulamalı or­yantalizm bağlamında Christian Snouck Hurgronje örneği üzerinden tartışılmaktadır.